Шатлыҡлы ваҡиғалар күберәк булһын

2023 йылдың 18 декабрендә Рәсәйҙең ЗАГС органдары үҙенең 106 йыллығын билдәләй. ЗАГС хеҙмәткәрҙәренә көн һайын кеше тормошондағы шатлыҡлы һәм ҡайғылы ваҡиғалар менән, яңы граждандың тыуыуын теркәүҙән алып кеше тормошонда һуңғы яҙмаға тиклем осраша. Тимәк, уларға белемле белгес кенә түгел, психолог та булырға тура килә. Уларҙың һөнәри байрамдары алдынан Ишембай ҡалаһы һәм районының ЗАГС бүлеге мөдире Наилә РӘХИМОВА менән осраштыҡ һәм эштең үҙенсәлектәре тураһында һөйләштек.

- Наилә Нурғәли ҡыҙы, эшегеҙ тураһында һөйләп китһәгеҙ ине?

- 2023 йылда 2532-нән ашыу гражданлыҡ хәле акттарын теркәнек һәм 9677 самаһы юридик яҡтан әһәмиәтле эш башҡарҙыҡ. ЗАГС органдары йәмғиәт тормошондағы мөһим ваҡиғаларҙы – сабый тыуыуҙы, яңы ғаилә барлыҡҡа килеүҙе йә тарҡалыуҙы, граждандың вафатын рәсми теркәй, иҫәп алып бара. 2017-2020 йылдарҙа Рәсәй ЗАГС органдары хеҙмәткәрҙәре тарафынан Гражданлыҡ хәле акттарын теркәүҙең берҙәм дәүләт реестрын булдырыу буйынса эш алып барылды. Беҙҙең ЗАГС бүлеге архивы ла тулыһынса электрон төргә күсерелгән һәм унда булған гражданлыҡ хәле акттары яҙмалары һаны буйынса Башҡортостан Республикаһында алтынсы урында тора. Архивта Стәрлетамаҡ кантонының Верхотор, Маҡар, Аҙнай улыстары башҡарма комитеттары буйынса тыуыу тураһында метрика кенәгәләре кеүек уникаль акттар яҙмалары бар. 1925 йылдан никах теркәү, хатта 1930 йылдан никахты тарҡатыу тураһында акттар яҙмалары һаҡланған.

- Гәзит уҡыусыларыбыҙҙы Берҙәм дәүләт реестры, дәүләт хеҙмәттәре тураһында таныштырып китһәгеҙ ине.

- Берҙәм дәүләт реестрын булдырыу дәүләт хеҙмәттәрен күрһәтеү ваҡытын ҡыҫҡартырға мөмкинлек бирә һәм ғариза тапшырыусының йәшәгән урыны буйынса йәки һайланған ЗАГС органында уларҙы алыуҙы тәьмин итә. Хәҙер граждан теләһе ҡайһы ЗАГС органына территориаль бәйләнеүһеҙ мөрәжәғәт итә һәм гражданлыҡ хәле акттарын теркәй ала. 2022 йылда Берҙәм дәүләт хеҙмәттәре порталында «Бала тыуыуы» суперсервисы ғәмәлгә ашырылған, уның ярҙамында граждандарҙың электрон формала ғариза менән ЗАГС органына мөрәжәғәт итеү һәм ЗАГС бүлегенә бармайынса баланың тыуыуын теркәү мөмкинлеге бар, ә баланың тыуыу тураһында таныҡлығын ата-әсә үҙенең теләге буйынса теләгән ЗАГС органында алырға мөмкин. Әлеге ваҡытта 332 ғаилә ошондай мөмкинлектән файҙаланған, был 67 проценттан ашыу тигән һүҙ. Мәғлүмәт никах теркәүгә ғариза биреү кеүек традицион процедураға ла ҡағылды. Хәҙер никахты теркәүгә ғаризаларҙың 70 проценттан ашыуы Дәүләт Хеҙмәттәре Порталы аша бирелә, шуға күрә ЗАГС-ҡа ғариза биреү өсөн төнгө сираттар үткәндә ҡалды. Шул уҡ ваҡытта никах теркәүгә ғаризаны бер йыл алдан, буш даталарҙы һәм ваҡытты дәүләт хеҙмәттәре порталында ҡарау бик уңайлы. Әле хатта 2024 йылдың авгусына ғаризалар килде.

- Статистика мәғлүмәттәренә туҡталайыҡ: Ишембай ҡала һәм районында иң йәш һәм оло пар, айырылышыуҙар, бала тыуыу осраҡтары күпме теркәлгән?

- Иң йәш пар - 2004 һәм 2003 йылда тыуған. Иң оло пар - 1945 һәм 1961 йылдарҙа тыуған. Популяр исемдәр - Рамина, Айлана, Сивара, Лаурита, һирәк осраған исемдәр - Айдан, Левон. Популяр исемдәр - Аделина, Эмилия, София, Мирон, Арыҫлан, Богдан. Теркәлгән никахтар һаны - 422, айырылышыуҙар - 318, яңы тыуған сабыйҙар - 557.

- Башҡа дәүләт граждандары менән никахтарын теркәүселәр беҙҙә бармы?

- Сит ил граждандары менән - 6 никах, улар Бойондороҡһоҙ Дәүләттәр Берләшмәһе илдәре - Үзбәкстан, Азербайжан, Тажикстан граждандары инә.

- Беҙҙең районда юбилей тантаналары популярмы?

- Эйе, популяр. Юбилярҙар исемлегенә инеү өсөн ЗАГС бүлегенә ғариза менән мөрәжәғәт итергә кәрәк. Үҙегеҙ менән паспорт, никах тураһында таныҡлыҡ кәрәк буласаҡ. 2023 йылда бергә тормош көткән юбилярҙар исемлегендә 75-тән ашыу ғариза бар. Был һуңғы 10 йылда иң күп ғаризалар һаны. Быйыл беҙ 1973 йылда никахтарын теркәгән парҙарҙы ҡотланыҡ. Бынан алда юбилярҙарҙың йылына уртаса 50-гә яҡын ғаризаһы булды. Бының өсөн Ишембай районы муниципаль районы хакимиәтенә, Петровский, Йәнырыҫ, Этҡол, Байғужа ауыл Советтары хакимиәте, мәҙәниәт йорттары хеҙмәткәрҙәренә, шулай уҡ мәҙәниәт бүлеге һәм мәҙәниәт һарайы хеҙмәткәрҙәренә оло рәхмәтемде белдерәм.

- Наилә Нурғәли ҡыҙы, коллективығыҙ менән таныштырып китһәгеҙ ине.

- ЗАГС органдарының эше күп яҡлы. ЗАГС органдары хеҙмәткәрҙәре алдында яңы ғаиләләр төҙөлә, яңы өйләнешеүселәр менән бергә улар ғаилә тормошо башлау байрамын уртаҡлаша, ата-әсәләр менән бергә балаларының донъяға килеүенә ҡыуана, иң ауыр минуттарҙа ярҙам итә. Ишембай районындағы һәм Ишембайҙағы ЗАГС бүлеге һуңғы 60 йыл эсендә ни бары дүрт ЗАГС бүлеге етәксеһе булғанға күрә лә уникаль учреждение булып тора һәм минән алда эшләгән ҡатынҡыҙҙарҙың - Урманова Елена Харитоновна, Муравлева Валентина Николаевна, Сәйетгәрәева Ләлә Иҡсан ҡыҙының исемдәре Ишембай халҡына яҡшы таныш, тип уйлайым. Хәҙерге ваҡытта Ишембай районы һәм Ишембай ҡалаһы биләмәһендә Берҙәм дәүләт гражданлыҡ хәле акттарын теркәү реестрында гражданлыҡ хәле акттарын дәүләт теркәүен ЗАГС бүлегенең 5 хеҙмәткәре тормошҡа ашыра. Уларҙың икәүһе - Янкина Әлмира Әғдәм ҡыҙы һәм Хәлитова Эльвира Ришат ҡыҙының ЗАГС органдарында 20 йылдан ашыу эш стажы бар. Уларҙың барыһы ла - тыңлау, ҡайғы уртаҡлашыу, аңлау һәләтен берләштергән ысын профессионалдар. Һөнәри байрамығыҙ айҡанлы һеҙгә изгелек, эске йылылыҡ, ныҡлы һаулыҡ һәм именлек теләйем!